Karar, özellikle kanser hastalarının tedaviye erişimi açısından önemli bir tartışmayı da beraberinde getirdi. SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş da karara ilişkin değerlendirmelerde bulunarak sürecin nasıl işleyeceğine dair dikkat çekici açıklamalar yaptı.
Dava Süreci Nasıl Gelişti?
Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre, kanser hastası bir kişi, SGK’nın geri ödeme listesinde bulunmayan bir akıllı ilacın bedelinin devlet tarafından karşılanması için dava açtı. İlk derece mahkemesi hastayı haklı bularak ilaç bedelinin ödenmesine karar verdi. Dosyanın taşındığı istinaf mahkemesi de aynı yönde karar vererek ilk kararı onadı.
Ancak dosya Yargıtay’a taşındığında süreç değişti. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, davada eksik inceleme yapıldığını belirterek verilen kararları bozdu. Yüksek Mahkeme, yalnızca doktor raporuna dayanarak ilaç bedelinin ödenmesine karar verilemeyeceğini ifade etti.
Bilimsel Kanıt Vurgusu
Yargıtay, kararında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin bazı kararlarına da atıfta bulundu. Her ilacın hiçbir sınırlama olmaksızın devlet tarafından karşılanmasının kamu kaynaklarının sürdürülebilirliğini zora sokabileceğine dikkat çekildi.
Mahkemelerin bir ilacın geri ödeme kapsamına alınmasına karar verirken bazı önemli kriterleri dikkate alması gerektiği vurgulandı. Bu kriterler arasında:
İlacın faz çalışmalarının tamamlanmış olması,
İlacın hastaya özel olarak uygun olduğunun tıbben ortaya konulması,
Tedavinin yalnızca geçici değil, hastanın sağlık durumunu kalıcı biçimde iyileştirecek etkiler göstermesi,
SGK’nın hâlihazırda ödediği tedavilerin hastada yetersiz kaldığının kanıtlanması
gibi şartlar sıralandı.
Ayrıca ilacın hastaya uzun vadede fayda sağlayacağına ilişkin tıbbi onkoloji uzmanlarından oluşan bir heyet tarafından hazırlanacak raporun da önemli olacağı ifade edildi.
“Her Yeni İlaç Her Hastaya Ödenir Dönemi Bitti”
Kararın anlamına ilişkin değerlendirmelerde bulunan SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, söz konusu kararın emsal niteliği taşıdığına dikkat çekti. Karakaş, bundan sonraki süreçte dava açılmadan önce hastaların kullandıkları ilacın genetik yapılarına uygunluğunu bilimsel olarak belgelemeleri gerekeceğini belirtti.
Karakaş açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Bu emsal karar ile tedavi hakkı güvence altında olsa da artık ‘her yeni ilaç her hastaya ödenir’ dönemi kapandı. Sigortalıların dava açmadan önce ilacın kendi genetik yapılarına uygunluğunu tıbbi olarak belgelemeleri gerekecek. Diğer önemli nokta ise sınırlı kamu kaynaklarının daha etkin kullanılmasıdır. Bilimsel temeli zayıf veya henüz deneme aşamasında olan ilaçlar için SGK kasasından kontrolsüz harcama yapılmasının önüne geçilmiş oldu.”
Hastalar ve Uzmanlar Ne Diyor?
Kararın ardından sağlık çevrelerinde ve hasta yakınları arasında da tartışmalar başladı. Kanser hastaları için umut olarak görülen akıllı ilaçlara erişimin zorlaşabileceği endişesi dile getirilirken, bazı uzmanlar ise bilimsel kanıtın zorunlu hale getirilmesinin sağlık sisteminin sürdürülebilirliği açısından önemli olduğunu savunuyor.
Yargıtay’ın bu kararı, kanser tedavisinde kullanılan yeni nesil ilaçların geri ödeme süreçlerinin bundan sonra daha sıkı kriterlerle değerlendirileceğinin sinyalini verdi. Bunun ise hem hastalar hem de sağlık sistemi açısından nasıl sonuçlar doğuracağı önümüzdeki süreçte daha net ortaya çıkacak.
