(ANALİZ HABER / ERGİN ÖZKUL)
Türkiye Taşkömürü Kurumu’nun (TTK), yer altı kömür ocaklarının havalandırılmasında hayati öneme sahip ana aspiratör alımı için 7 Ekim 2024 tarihinde gerçekleştirdiği ihale, aradan geçen süreye rağmen teslimat yapılmaması ve ödemelerin gerçekleştirilmiş olması nedeniyle ciddi soru işaretlerini beraberinde getirdi.
İHALE 7 EKİM 2024’TE YAPILDI
TTK Satın Alma Dairesi Başkanlığı tarafından yapılan ihale kapsamında, Üzülmez ve Karadon Müessese Müdürlükleri bünyesinde bulunan ve rutubetli maden ocağı statüsünde yer alan yer altı taş kömürü işletmelerinin havalandırılmasında kullanılmak üzere ana aspiratör alımı hedeflendi.
Söz konusu ihalenin, Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği Ek-3 Madde 10.22 hükümlerine uyumlu aspiratör teminini kapsadığı belirtildi.
İHALE AZETEK ADLI FİRMADA KALDI
İhale, AZETEK isimli firmada kaldı. Ancak ihale şartnamesinde yer alan ve kamuoyunda tartışma yaratan 7.6.1 maddesi, “adrese teslim ihale” iddialarının temel dayanağı olarak gösterildi.
Şartnamede yer alan ilgili maddede şu ifadelerin bulunduğu öğrenildi:
“Belirtilen değerlere haiz 1 adet aksiyal aspiratörün imalat ve montajını yapmış olması ve bu aspiratörün en az 2 yıl süreyle çalıştığını belgelemesi zorunludur.”
Sektör temsilcileri ve bazı teknik çevreler, bu şartın çok dar bir firma profilini tarif ettiği, rekabeti sınırladığı ve ihalenin belirli bir firmayı işaret edecek şekilde hazırlandığı iddiasında bulundu.
TESLİMAT YOK, ÖDEME VAR İDDİASI
İhalenin üzerinden 1 yıl 1 ay geçmesine rağmen, maden ocaklarının havalandırılmasını sağlayacak ana aspiratörlerin TTK’ya teslim edilmediği, sahada montaj ya da devreye alma işleminin yapılmadığı öne sürüldü.
Buna karşın, ihale bedelinin yaklaşık 9 milyon dolar olduğu ve bu tutarın 7 Ekim 2024 tarihli ihale sonrasında AZETEK firmasına teminat karşılığı bir kısmının ödendiği iddia edildi.
Eğer bu iddialar doğruysa, Teslimi yapılmayan, kuruma kazandırılmayan, sahada kullanılmayan bir ekipman için kamu kaynağının ödendiği ve kurumun zarara uğratıldığı ortaya çıkıyor.
HAYATİ ÖNEME SAHİP BİR EKİPMAN
Ana aspiratörler, yer altı madenlerinde, metan gazının tahliyesi, oksijen sirkülasyonunun sağlanması, patlama ve zehirlenme risklerinin azaltılması açısından hayati öneme sahip ekipmanlar arasında yer alıyor.
Bu nedenle, söz konusu cihazların teslim edilmemesi yalnızca mali bir tartışma değil, aynı zamanda işçi sağlığı ve iş güvenliği açısından da ciddi bir risk olarak değerlendiriliyor. Kapatılan müesseselerde nu yüzden kapatıldığı iddia ediliyor.
“BU AZETEK KİM?” SORUSU
İhalenin bırakıldığı AZETEK isimli firmanın: Daha önce TTK’ya benzer ölçekte bir ana aspiratör üretip üretmediği, hangi maden sahalarında referans gösterdiği, şartnamede istenen “en az 2 yıl çalışmış aspiratör” koşulunu hangi projeyle sağladığı, teslimat ve montaj takviminin neden gerçekleşmediği kamuoyuna açıklanmış değil.
Bu durum, “AZETEK kim?”, “Bu firma hangi teknik yeterliliklerle ihaleyi aldı?”, “Ödeme hangi gerekçeyle yapıldı?” sorularını beraberinde getirdi.
TTK’DAN AÇIKLAMA BEKLENİYOR
Kamuoyunda oluşan tepkiler sonrası gözler TTK yönetimine çevrildi.
Aşağıdaki başlıklarda resmî ve şeffaf bir açıklama bekleniyor:
Aspiratörler teslim edildi mi?
Edilmediyse neden teslim alınmadı?
Ödeme hangi aşamada ve hangi mevzuata göre yapıldı?
Gecikme nedeniyle firmaya herhangi bir yaptırım uygulandı mı?
İşçi sağlığı ve iş güvenliği açısından geçici önlemler alındı mı?
Kamu kurumlarının yaptığı yüksek bedelli alımlarda şeffaflık, denetlenebilirlik ve rekabet ilkeleri büyük önem taşıyor. Teslimi yapılmayan bir mal için ödeme yapıldığı iddiası, doğrulanması halinde Sayıştay, müfettişler ve yargı mercileri açısından da inceleme konusu olabilecek nitelikte görülüyor.
İddialar yanıt beklerken, gözler hem TTK yönetiminin yapacağı açıklamaya hem de AZETEK firmasının kamuoyunu bilgilendirmesine çevrildi.
