Türkiye’de basın ve ifade özgürlüğüne yönelik tartışmaların yeniden alevlendiği bir süreçte, çok sayıda basın meslek örgütü ortak bir açıklama yayımlayarak gazetecilere yönelik gözaltı ve tutuklama uygulamalarına sert tepki gösterdi. Açıklamada, özellikle son dönemde yaşanan gelişmelerin kaygı verici boyutlara ulaştığına dikkat çekildi.
Gözaltı ve Tutuklamalara Tepki
Ramazan Bayramı’nda ailesini ziyaret etmek üzere gittiği Tokat’ta gece saatlerinde düzenlenen operasyonla gözaltına alınan gazeteci İsmail Arı’nın, Ankara’ya getirildikten sonra 24 saat içerisinde tutuklanması, meslek örgütlerinin ortak tepkisine neden oldu. Açıklamada, benzer bir sürecin kısa süre önce gazeteci Alican Uludağ hakkında da yaşandığı hatırlatılarak, her iki gazetecinin de daha önce haklarında açılan soruşturmalarda ifadeye çağrıldıklarında sürelere riayet ettikleri ve iş birliği içinde oldukları vurgulandı.
Bu nedenle, ifadeye davet edilebilecek gazetecilere yönelik gece operasyonlarıyla gözaltı yapılmasının “kabul edilemez” olduğu ifade edildi.
“Hangi Haber Suç Sayıldı?” Sorusu
BirGün muhabiri İsmail Arı’nın, Türk Ceza Kanunu’nun 217/A maddesi kapsamında, yani “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlamasıyla tutuklandığına dikkat çekilen açıklamada şu sorular yöneltildi:
Arı’nın hangi haberinin bu kapsamda değerlendirildiği,
Söz konusu haberin ne zaman yayımlandığı,
Dezenformasyon Yasası görüşülürken “gazetecileri kapsamaz” yönünde açıklama yapan yetkililerin bu tutuklamalara ilişkin görüşlerinin ne olduğu.
Açıklamada ayrıca, aynı suçlama kapsamında bugüne kadar çok sayıda gazeteci hakkında soruşturma açıldığı, bazılarının tutuklandığı ve son olarak gazeteci Bilal Özcan’ın da cezaevine gönderildiği hatırlatıldı.
Soruşturma Süreçlerine Eleştiri
Meslek örgütleri, hem Alican Uludağ hem de İsmail Arı’nın dosyalarında dikkat çeken bir başka uygulamaya da işaret etti. Buna göre, gözaltı sürecinin ardından ifadeler alınırken dosyalara yeni suçlamalar ve yeni haberlerin eklendiği, böylece suçlamaların kapsamının genişletilmeye çalışıldığı öne sürüldü.
Gazetecilerin yaptığı haber ve yorumların suç unsuru gibi değerlendirilmesinin kabul edilemeyeceği vurgulanan açıklamada, bu yaklaşımın özgürlüğü kısıtlayıcı kararlara zemin hazırladığı ifade edildi.
“Gazeteciler Düşman Değildir”
Açıklamada, gazetecilere yönelik uygulamaların “düşman hukuku” anlayışıyla yürütüldüğü eleştirisi yapılarak şu ifadelere yer verildi:
“Gazeteciler düşman değildir. Bu düşman hukukundan vazgeçilmelidir. Habere ve haberciye saygı gösterilmelidir.”
Basın ve ifade özgürlüğünü hedef alan bu tür adımların meşrulaştırılmasının ve normalleştirilmesinin kabul edilemez olduğu belirtilirken, mesleğin kriminalize edilmesine karşı çıkıldığı vurgulandı.
“Demokrasiye Zarar Verir” Uyarısı
Ortak açıklamada, gazetecilerin susturulmasına yönelik girişimlerin yalnızca basın camiasını değil, aynı zamanda Türkiye’de demokrasiyi de derinden etkilediği ifade edildi. Halkın haber alma hakkının korunmasının önemine dikkat çekilerek, özgür ve bağımsız gazeteciliğin demokrasinin temel unsurlarından biri olduğu belirtildi.
Serbest Bırakılma Çağrısı
Açıklamanın sonunda, imzacı basın meslek örgütleri yetkililere çağrıda bulunarak tutuklu gazetecilerin bir an önce serbest bırakılmasını istedi. “#GazetecilikSuçDeğildir” etiketiyle yapılan açıklama, kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Açıklamaya İmza Atan Kuruluşlar
Ortak metne şu basın meslek örgütleri imza attı:
Basın Konseyi
Çağdaş Gazeteciler Derneği
Diplomasi Muhabirleri Derneği
DİSK Basın-İş
Ekonomi Muhabirleri Derneği
Gazeteciler Cemiyeti
İzmir Gazeteciler Cemiyeti
KESK Haber-Sen
Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği
Parlamento Muhabirleri Derneği
Türkiye Gazeteciler Sendikası
Basın örgütleri, süreçle ilgili gelişmeleri yakından takip edeceklerini belirterek, gazetecilik faaliyetlerinin suç unsuru olarak gösterilmesine karşı mücadelelerini sürdüreceklerini ifade etti.
