reklam
reklam
Lens Medya Haber ZONGULDAK Zonguldak kestanenin ana yurdu!

Zonguldak kestanenin ana yurdu!

Zonguldak Tarih araştırmalarıyla kentin doğal ve kültürel zenginliklerini gündeme taşıyan Hayati Yılmaz, kestane ağaçlarının dünya üzerindeki yayılışını değerlendirdi.

Okunma Süresi: 6 dk

Avrupa'dan Kafkasya'ya uzanan kestane kuşağında Zonguldak'ın önemli bir yere sahip olduğunu belirten Yılmaz, kentin iklimi, coğrafi yapısı ve orman varlığı sayesinde Anadolu kestanesinin doğal yetişme alanlarından biri olduğunu vurguladı.

KESTANENİN DÜNYADAKİ YAYILIŞI

Zonguldak'ın tarihî, coğrafi ve doğal değerleri üzerine yaptığı araştırmalarla dikkat çeken Hayati Yılmaz, bu kez kestane ağaçlarının dünya genelindeki yayılışını ele aldı.

Kestanenin doğal yetişme alanlarını gösteren harita üzerinden değerlendirmelerde bulunan Yılmaz, özellikle Kuzey Yarım Küre'nin 35 ile 45 derece kuzey enlemleri arasında kalan ılıman bölgelerin kestane açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekti.

Avrupa kestanesi olarak da bilinen Anadolu kestanesi (Castanea sativa), özellikle Güney Avrupa, Anadolu ve Kafkasya'da doğal olarak yetişiyor. İber Yarımadası'nın kuzeyi, İtalya, Balkanlar, Türkiye'nin Karadeniz kıyıları ve Kafkasya kestane varlığıyla öne çıkıyor.

Bu coğrafyanın önemli merkezlerinden birini ise Zonguldak oluşturuyor.

ZONGULDAK NEDEN ÖNEMLİ?

Yaklaşık 41 derece kuzey enleminde bulunan Zonguldak, kestane ağaçlarının gelişimi açısından elverişli iklim koşullarına sahip.

Karadeniz'in etkisiyle yıl boyunca nemli kalan hava, düzenli yağışlar ve aşırı sıcaklık farklarının sınırlı olması, kestanenin doğal gelişimini destekliyor.

Özellikle denize yakın bölgeler, nemli vadiler ve çevresindeki tepelik alanlar kestane ağaçları için uygun yetişme ortamları oluşturuyor.

Zonguldak'ın ormanlık alanlarında kestane ağaçları kimi zaman kendi topluluklarını oluştururken kimi zaman da kayın, gürgen ve diğer geniş yapraklı ağaçlarla bir arada bulunuyor.

Bu özellikleriyle Zonguldak, yalnızca kestane meyvesinin yetiştiği bir şehir değil, aynı zamanda kestane ormanlarının doğal yaşamını sürdürebildiği önemli merkezlerden biri olarak öne çıkıyor.

AVRUPA'YA İNSAN ELİYLE YAYILDI

Hayati Yılmaz'ın değerlendirmesinde dikkat çektiği bir başka konu ise kestane ağaçlarının tarih boyunca insan eliyle farklı coğrafyalara taşınması oldu.

Kestane, doğal yayılış alanlarının dışında da yüzyıllar boyunca yetiştirildi.

Özellikle Antik Çağ'dan itibaren tarım ve ticaret faaliyetleriyle yaygınlaşan kestane ağaçları, Roma döneminde Avrupa'nın farklı bölgelerine taşındı.

Bugün Fransa, Almanya, İngiltere ve Orta Avrupa'nın çeşitli bölgelerinde görülen kestane topluluklarının oluşumunda tarihsel yetiştiricilik faaliyetlerinin önemli payı bulunuyor.

Böylece kestane, doğal yayılış alanlarının kuzeyindeki bölgelerde de yetişme imkânı buldu.

GULF STREAM ETKİSİ

Avrupa'da kestane yetiştiriciliğinin daha kuzey enlemlere ulaşmasında iklim koşulları da belirleyici rol oynuyor.

Atlantik Okyanusu'nun ve Gulf Stream ile bağlantılı Kuzey Atlantik akıntı sisteminin Batı Avrupa iklimini ılımanlaştırıcı etkisi, özellikle kıyıya yakın bölgelerde kış sıcaklıklarının aynı enlemdeki bazı karasal bölgelere göre daha yüksek olmasını sağlıyor.

Bu durum, kestane ağaçlarının İngiltere gibi daha kuzeyde bulunan ülkelerde de yetişebilmesine katkıda bulunuyor.

Ancak kestanenin bir bölgede yetişebilmesi yalnızca enleme bağlı değil. Yağış miktarı, toprak özellikleri, yükselti, don olayları ve yerel iklim koşulları da büyük önem taşıyor.

500-600 METREYE KADAR YOĞUNLAŞIYOR

Zonguldak'ta kestane ağaçları özellikle kıyı kesimlerinden başlayarak nemli vadilere ve ormanlık yamaçlara doğru yayılıyor.

Yılmaz'ın değerlendirmesinde, deniz etkisinin hissedildiği alanlar ile denizden gelen nemli havanın ulaşabildiği tepelik bölgelerin kestane açısından taşıdığı önem dikkat çekiyor.

Kestane topluluklarına 500-600 metreye kadar olan yükseltilerde sıkça rastlanabilse de türün yetişme alanı bu yüksekliklerle sınırlı kalmıyor. Uygun koşulların bulunduğu daha yüksek kesimlerde de kestane ağaçları gelişebiliyor.

Nitekim Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü sınırlarında yürütülen bilimsel araştırmalar, doğal saf kestane ormanlarının farklı yükselti ve iklim koşullarında varlık gösterdiğini ortaya koyuyor.

KUZU KESTANESİ ZONGULDAK'IN DEĞERİ

Zonguldak ormanlarında yetişen ve halk arasında "kuzu kestanesi" olarak bilinen yöresel kestane, lezzeti ve kolay soyulabilen kabuğuyla tanınıyor.

Batı Karadeniz'in en önemli doğal ürünlerinden biri olan kuzu kestanesi, özellikle sonbahar aylarında köylüler tarafından ormanlık alanlardan toplanıyor.

Eylül ayında başlayan kestane toplama dönemi, hava koşullarına bağlı olarak kasım ayının sonlarına kadar devam edebiliyor.

Kestane, Zonguldak mutfağında da önemli bir yere sahip. Suda haşlanarak, ateşte közlenerek veya fırında pişirilerek tüketilen kestane, yöresel yemek kültürünün vazgeçilmez ürünleri arasında bulunuyor.

Yörede kestanenin haşlanarak hazırlanmasına "tuzlama", közlenmesine ise "kömme" gibi isimler veriliyor.

Orman köylerinde kestane toplamak, yalnızca geleneksel bir faaliyet değil, aynı zamanda bazı ailelerin mevsimlik gelir kaynaklarından birini oluşturuyor.

KESTANE BALI COĞRAFİ İŞARET ALDI

Zonguldak'ın kestane açısından taşıdığı ekonomik değerin en önemli göstergelerinden biri de kestane balı.

Kestane ağaçlarının çiçekleri, arılar için önemli nektar kaynakları arasında bulunuyor. Bu çiçeklerden elde edilen kestane balı, kendine özgü aroması, koyu rengi ve hafif acımsı tadıyla diğer bal çeşitlerinden ayrılıyor.

Zonguldak Kestane Balı, 21 Ağustos 2026 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 1889 tescil numarasıyla coğrafi işaret korumasına alındı.

Zonguldak İli Arı Yetiştiricileri Birliğinin girişimleriyle gerçekleştirilen tescil, kentin doğal zenginliğinin ekonomik ve yöresel ürün kimliği açısından taşıdığı önemi bir kez daha ortaya koydu.

Böylece kestane ormanları, yalnızca meyve üretimiyle değil, arıcılık faaliyetleriyle de Zonguldak ekonomisine katkı sağlayan doğal kaynaklar arasındaki yerini güçlendirdi.

KESTANE ORM ANLARI KORUNMALI

Zonguldak'ın önemli doğal varlıklarından olan kestane ağaçlarının geleceği açısından ormanların korunması büyük önem taşıyor.

Kestane kanseri ve kestane gal arısı gibi hastalık ve zararlılar, bu ağaçların gelişimini ve verimliliğini tehdit edebiliyor.

Zonguldak'ta daha önce tespit edilen kestane gal arısı nedeniyle ilgili kurumlar tarafından bitki sağlığı tedbirleri de uygulanmıştı.

Bu nedenle kestane ormanlarının korunması, hastalıklarla mücadele edilmesi ve doğal yetişme alanlarının sürdürülebilir şekilde yönetilmesi, hem ekolojik denge hem de bölge ekonomisi açısından önem taşıyor.

ZONGULDAK'IN DOĞAL MİRASI

Hayati Yılmaz'ın Zonguldak Tarih kapsamında gündeme taşıdığı kestane ağaçlarının yayılış haritası, kentin doğal zenginliğinin dünya coğrafyasındaki yerini göstermesi açısından dikkat çekiyor.

Avrupa'nın güneyinden Anadolu'ya, Karadeniz kıyılarından Kafkasya'ya uzanan geniş kestane coğrafyasında Zonguldak, sahip olduğu orman ekosistemiyle öne çıkıyor.

Zonguldak için kestane yalnızca sonbaharda toplanan bir orman meyvesi değil; orman köylüsünün geçim kaynağı, arıcının üretim alanı, yerel mutfağın geleneksel lezzeti ve kentin korunması gereken doğal mirasının önemli bir parçası.

Hayati Yılmaz'ın değerlendirmesi, Zonguldak'ın kömür ve sanayi geçmişinin yanında, sahip olduğu orman varlığı ve doğal ürünleriyle de önemli bir zenginliğe ev sahipliği yaptığını bir kez daha ortaya koyuyor.

Kaynak: Hayati Yılmaz ile Zonguldak Tarih

Yorumlar
* Bu içerik ile ilgili yorum yok, ilk yorumu siz yazın, tartışalım *